Arkadaşlar, yüzyıllar nadir olarak dahi yetiştirir. Şu talihsizliğimize bakın ki, O büyük dahi çağımızda Türk Ulusu'na nasip oldu. Mustafa Kemal'in dehasına karşı elden ne gelirdi?

İngiltere Başbakanı Lloyd George

Sanırım hiç kimse tahmin etmemişti 1881  yılında selanikte doğan Mustafa Kemal için ileride bir İngiliz başkanının bu sözleri kullanacağını.

            1881 yılında doğan Mustafa Kemal  çocukluk yıllarından sonra ilk olarak ülkesi ve dünya üzerine,askeri okulda düşünmeye başladığını görüyoruz. O yıllarda dünyayı etkileyen yazarlar J.J Rousseau, Montesquieu ve Voltaire ve Türk düşünür Namık Kemal gibi isimleri okumaya başlamıştır. Bunların etkisini Kurmay Albay olarak görev aldığı 31 Mart olayı sırasında saraya çektiği telgrafta, resmi yazışmalarda kullanılması yasak olan- ulusal ve ulusal istenç gibi ifadeleri kullanmasından anlayabiliyoruz. Mustafa Kemal dünya sahnesine ilk olarak etkili bir şekilde I. Dünya Savaşında Çanakkale cephesinde ortaya çıkmıştır. Akdenizin o güne kadar gördüğü en büyük deniz gücü ve kara çıkarmasını tarih peş peşe görecektir. Büyük ve güçlü İngiliz ve Fransız ordusu Avrupa’nın hasta adamından ağır bir yenilgi alacaktır. İngiliz resmi tarihi Mustafa Kemal’i bu savaşta şöyle tanımlamaktadır-Tarihte nadir olarak tek bir tümen komutanı, üç farklı zamanda sadece çatışmanın değil, hatta savaşın, belki de bir ulusun kaderini değiştirecek kadar başarılı olmuştur.-

Bu cephede İngiliz birliklerini hazırlayarak idare eden W. CHURCHILL de hatıralarında muharebelerden bahsederken, Mustafa Kemal'in emsalsiz bir komutan, Türklüğün kaderine hakim bir deha olduğunun daha o zamanlarda anlaşıldığına işaret ederek, "bir Miralay'ın karşımıza çıkışı bütün talihimizi değiştirdi" diye belirtmiştir.

    Çanakkale İngiliz Başkomutanı General Hamilton, İngiltere Harbiye Başkanlığına yazdığı yazıda Mustafa Kemal’in yüce komutanlığını şöyle övmektedir :

“İngiltere Harbiye Başkanlığına,

Niçin geriye çekildiğimizi soruyorsunuz, bütün gerçeği tüm açıklığı ile size bildirmek isterim : Çok cesur muharebe eden, en iyi sevk ve idare edilen asil Türk ordusunun ve Albay Mustafa Kemal gibi dahi bir komutanın karşısında bulunuyoruz. Bunu hiçbir zaman unutmayalım.”

                                                                                                                                                                                                                                              General Hamilton

   Çanakkale İngiliz Başkomutanı

                                                                                                 17.08.1915